Posts tagged วัฒนธรรมจีน

ประเทศจีนโดยสังเขป แปลโดยกฤชวรรนธ์ โล่ห์วัชรินทร์

E-Book: ประเทศจีนโดยสังเขป (A Survey of China)

0

ประเทศจีนโดยสังเขป แปลโดยกฤชวรรนธ์ โล่ห์วัชรินทร์

ผมมีความสนใจใครู่เกี่ยวกับประเทศจีน, โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม, มาตั้งแต่เด็ก. แม้ว่าคุณวุฒิด้านการศึกษาตามระบบของผมจะไม่ได้เกี่ยวข้องกับประเทศจีนเลย, แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากแหล่งต่างๆ อยู่เสมอ. นอกจากนั้น, การทำงานในสถบันขงจื๊อ มหาวิทยาลัยขอนแก่นยังช่วยเพิ่มโอกาสให้ผมได้เรียนรู้มากขึ้นอีกด้วย. เมื่อต้นปี 2552, ความที่ได้รับมอบหมายให้บรรยายความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับประเทศจีนสำหรับคณะครูในเขตการศึกษาจังหวัดขอนแก่น, ผมจึงได้แปลและจัดทำหนังสือ “ประเทศจีนโดยสังเขป” ขึ้้นมาเพื่อใช้ประกอบการบรรยายในครั้งนั้น. หนังสือเล่มบางนี้นำเสนอแต่เพียงข้อมูลต่างๆ “โดยสังเขป” และเหมาะสำหรับผู้เริ่มสนใจศึกษาเกี่ยวกับประเทศจีนเท่านั้น. หากท่านเป็นหนึ่งในนั้น, ท่านสามารถดาวน์โหลด (more…)

ฉลองพระองค์ของสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิหมิงซื่อจง (เจียจิ้ง) ปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการ

ฉลองพระองค์: เสื้อคลุมมังกรและสัญลักษณ์แห่งองค์จักรพรรดิ (ปรับปรุงใหม่ ตอนที่ 2)

0

ฉลองพระองค์ของสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิหมิงซื่อจง (เจียจิ้ง) ปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการ

สัญลักษณ์ 12 ประการแห่งองค์จักรพรรดิ

แม้ว่าโดยทั่วไปผู้คนมักเรียกฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนว่า “เสื้อคลุมมังกร” อันเนื่องเพราะปรากฏภาพมังกรอยู่อย่างโดดเด่นและสง่างามที่สุดก็ตาม ทว่าฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนยังมีสัญลักษณ์อื่นซึ่งล้วนมีความหมายและ ความสำคัญไม่แพ้มังกรอีกมากมาย

สัญลักษณ์ 12 ประการ

ฉลองพระองค์ในพระราชพิธี หรือ “เหมี่ยนฝู” (冕服) ของกษัตริย์หรือจักรพรรดิจีนปรากฏลายปักอันเป็นสัญลักษณ์สำหรับจักรพรรดิ 12 ประการ (十二章紋) ซึ่งถือองค์ประกอบสำคัญทั้งสิ้นและแสดงนัยให้เห็นพลังอันยิ่งใหญ่ทั้งหลายในสากลจักรวาล ผู้ที่สวมเสื้อคลุมอันปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการนั้นจึงหมายถึง ผู้ทรงศักดิ์และสิทธิ์อันชอบธรรมในการปกครองผู้คนในใต้ หล้าโดยสัญลักษณ์เหล่านี้มีพัฒนาการมาจากฉลองพระองค์สำหรับพิธีบวงสรวงของ กษัตริย์สมัยราชวงศ์โจว ธรรมเนียมการปักสัญลักษณ์บนฉลองพระองค์แบบทางการของจักรพรรดิเด่นชัดขึ้นใน สมัยราชวงศ์ฮั่น และได้รับสืบทอดเรื่อยมาจนถึงราชวงศ์ชิง ในสมัยราชวงศ์ถังภาพมังกรในฉลองพระองค์ถูกเน้นและขยายใหญ่มากขึ้น พอในราชวงศ์หยวน จักรพรรดิชาวมองโกลได้ยกเลิกธรรมเนียมการสวมฉลองพระองค์ที่มีสัญลักษณ์ 12 ประการ จนในสมัยราชวงศ์หมิงธรรมเนียมนี้จึงได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้ง พอในต้นศตวรรษที่ 16 เสื้อคลุมปักรูปมังกรเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในหมู่ขุนนาง ซึ่งมักจะสั่งตัดเย็บกันเองเป็นการส่วนตัว ทั้งๆ ที่ในปี 1459 เคยมีกฎหมายห้ามให้บุคคลทั่วไปตัดเสื้อคลุมลักษณะดังกล่าวใช้เองก็ตาม (Garrett, 2007) จนในที่สุดเมื่อถึงสมัยราชวงศ์ชิง คำว่า “เสื้อคลุมมังกร” (龙袍) จึงใช้เรียกฉลองพระองค์ของจักรพรรดิอย่างเป็นทางการ ทั้งยังมีพระราชบัญญัติกำหนดรูปแบบเสื้อคลุมมังกรสำหรับพระญาติวงศ์และข้า ราชบริพาร โดยมีองค์ประกอบและจำนวนของสัญลักษณ์ต่างๆ ลดลั่นกันไปตามระดับฐานานุภาพ บุคคลอื่นที่มิใช้องค์จักรพรรดิจึงมีสิทธิ์สวมเสื้อคลุมมังกรอย่างเป็นทาง การนับแต่นั้น (more…)

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิในราชวงศ์ฮั่น

ฉลองพระองค์: เสื้อคลุมมังกรและสัญลักษณ์แห่งองค์จักรพรรดิ (ปรับปรุงใหม่ ตอนที่ 1)

0

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิราชวงศ์ชิง

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนไม่เพียงแต่มีความงดงามเท่านั้น หากแต่ภายใต้ลวดลายอันวิจิตรตระการตาด้วยฝีมือการถักทออันประณีตบรรจงนั้น ยังอุดมไปด้วยความอำนาจอันเข้มขลังยิ่งใหญ่ซึ่งสะท้อนผ่านสีสันและสัญลักษณ์ต่างๆ มากมาย ดังคำพังเพยโบราณที่ว่า “ขึ้นรัชกาลใหม่เมื่อสวมเสื้อคลุมมังกร” (Zhang, 2008) ซึ่งสะท้อนความสำคัญของฉลองพระองค์ได้เป็นอย่างดี บทนี้จะกล่าวถึงความหมายและความสำคัญที่แฝงอยู่ในสี สัญลักษณ์ และองค์ประกอบต่างๆ ของฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนที่ถือเป็นธรรมเนียมสืบทอดมานานกว่าสองพันปี (more…)

ชื่อแซ่ของชาวจีน: ธรรมเนียมและความเป็นมา

0

สไลด์แนะนำความรู้เบื้องต้นเีกี่ยวกับชื่อแซ่ของชาวจีน ประกอบด้วยหัวข้อต่างๆ ได้แก่ ที่มาของแซ่ การตั้งแซ่ ถิ่นกำเนิดแซ่ แซ่ของจักรพรรดิ แซ่ยอดนิยมทั่วโลก แซ่ที่พบมากในจีน แซ่ที่พบมากในไทย การตั้งชื่อ ประเภทของชื่อ และชื่อของจักรพรรดิ

ปฐมจักรพรรดิฉินสื่อหวงตี้

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 4)

0

กำเนิดจักรพรรดิ

ปฐมจักรพรรดิฉินสื่อหวงตี้

เมื่ออิ๋งเจิ้ง (嬴政) กษัตริย์รัฐฉิน สามารถรวบรวมแผ่นดินจีนที่แตกกระสานซ่านเซ็นเป็นเวลาหลายร้อยปีให้กลายเป็นจักรวรรดิอันเป็นปึกแผ่นได้สำเร็จในชั่วเวลาเพียง 10 ปีในปี 221 ก่อนคริสตกาล ก็ดำริว่าตนนั้นมีความยิ่งใหญ่เหนือกว่ากษัตริย์ของหกนครรัฐอย่างยิ่ง ไม่อาจดำรงตำแหน่งในฐานะกษัตริย์เพียงเท่านั้น จึงจำเป็นต้องคิดค้นตำแหน่งใหม่ขึ้นมาในเหมาะสมกับพระราชอำนาจและพระบารมีของผู้ปกครองจักรวรรดิ (more…)

zhouwuwang

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 3)

0

พระเจ้าอู่แห่งราชวงศ์โจว (โจวอู่หวัง)

โอรสสวรรค์กับอาณัติสวรรค์ที่เรียกคืนได้

จีฟาได้ตั้งราชวงศ์ใหม่ตามชื่อพงศ์เผ่าของตนว่าราชวงศ์ “โจว” (周)  สถาปนาตนเองเป็นปฐมกษัตริย์มีพระนามปรากฏภายหลังว่า “พระเจ้าอู่แห่งราชวงศ์โจว” หรือ “โจวอู่หวัง” (周武王 สามก๊กเรียกว่า “จิวบูอ๋อง”) ทั้งยังสถาปนาย้อนหลังให้จีชางผู้พ่อเป็น “โจวเหวินหวัง” (周文王) นับเป็นต้นวงศ์ด้วย

เหตุเพราะฐานอำนาจดั้งเดิมของราชวงศ์โจวอยู่ชายขอบราชวงศ์ซาง ทำให้ผู้คนที่อาศัยอยู่ในศูนย์กลางอำนาจของราชวงศ์ซางมองว่าพวกราชวงศ์โจวเป็นเหมือนชนต่างชาติและไม่ใคร่ตกอยู่ภายใต้การปกครองของพงศ์เผ่าโจว ฉะนั้นเพื่อสร้างความชอบธรรมให้แก่การปกครองอาณาจักรที่เพิ่งสถาปนาขึ้นใหม่ โจวอู่หวังคิดค้นชุดคำอธิบายเกี่ยวกับที่มาของอำนาจในการปกครองใต้หล้าขึ้นมาใหม่ ซึ่งกลายเป็นหลักการสำคัญที่ใช้สืบเนื่องไปอีกกว่า 3,000 ปี (more…)

yu

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 2)

0

เริ่มต้นการสืบสันตติวงศ์

พระเจ้ายฺหวี่

เมื่อแม่น้ำหวงเหอเอ่อล้นเข้าท่วมบริเวณจงหยวนต่อเนื่องกันหลายปี ซุ่นได้มอบหมายให้ “ยฺหวี่” (禹) หาทางแก้ไขอุทกภัยและบำบัดทุกข์ของอาณาประชาราษฎร์ ยฺหวี่ตั้งปณิธานแรงกล้าว่าจะต้องปราบแม่น้ำหวงเหอให้ได้ เขาใช้เวลานานถึง 13 ปีในการขุดคลองระบายปริมาณน้ำที่เอ่อล้นจนแก้ปัญหาได้สำเร็จ ในห้วงเวลา 13 ปีนั้น แม้ว่ายฺหวี่ได้เดินทางผ่านหน้าบ้านของตนถึงสามหน แต่ก็ไม่เคยแวะพักเลย ผู้คนจึงยกย่องยฺหวี่เป็นอย่างยิ่งและขนามนามว่า “ยฺหวี่ผู้ยิ่งใหญ่” หรือ “ต้ายฺหวี่” (大禹) ซุ่นเห็นว่ายฺหวี่มีคุณธรรมและความรู้ความสามารถสูงส่ง จึงได้มอบราชบัลลังก์ให้ยฺหวี่ขึ้นเป็นบรรพกษัตริย์ต่อจากตน

แม้เหยากับซุ่นจะได้รับการสรรเสริญว่าเป็นผู้ทรงคุณธรรมสูง เพราะให้ความสำคัญแก่คุณธรรมและความปรีชาสามารถมากกว่าเลือดเนื้อเชื้อไข และธรรมเนียมการสืบราชบัลลังก์นอกสายเลือดถือว่าเป็นรูปแบบการปกครองในอุดมคติ ทว่าสิ่งหนึ่งที่ไม่พึงลืมก็คือการสืบราชบัลลังก์นอกสายเลือดเป็นเพียงวิธีการคัดเลือกประมุขสูงสุดของชนเผ่าต่างๆ ในสมัยโบราณซึ่งโครงสร้างทางสังคมมีความซับซ้อนน้อยกว่าในยุคประวัติศาสตร์มาก อย่างไรก็ตาม หลังจากซุ่นมอบราชบัลลังก์ให้ยฺหวี่แล้ว ธรรมเนียมดังกล่าวนี้ก็มิได้รับการสานต่ออีกเลยในประวัติศาสตร์จีน (more…)

Huangdi

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 1)

0

สามเทวราชา

จักรพรรดิไม่ได้ถือกำเนิดขึ้นพร้อมกับชาวจีน หากแต่ตำแหน่งประมุขของรัฐตำแหน่งนี้เป็นประดิษฐกรรมทางประวัติศาสตร์ซึ่งมีพัฒนาการในลักษณะที่สอดคล้องกับพัฒนาการทางสังคมของประเทศจีน ยิ่งสังคมมีความซับซ้อนมากขึ้นเท่าไร ตำแหน่งประมุขของรัฐก็ยิ่งสูงส่งมากขึ้นเท่านั้น จากหัวหน้าเผ่า เป็นเจ้านครรัฐ เป็นกษัตริย์ และเป็นจักรพรรดิในที่สุด อย่างไรก็ดี ตำแหน่งนี้มีสถานะไม่สถิตเสถียรเสมอไป อาจมีขึ้นอาจมีลงด้วยสาเหตุหลายประการแตกต่างกันไป ในบทนี้ ผู้เขียนจะกล่าวถึงความเป็นมาของจักรพรรดิจีน พร้อมทั้งชี้ให้เห็นพัฒนาการและสถานะของตำแหน่งจักรพรรดิ ซึ่งนอกจากจะมีอำนาจล้นฟ้าในบางครั้งแล้วยังกลายเป็นเพียงหุ่นเชิดในบางคราด้วย (more…)

Go to Top