Posts tagged ประวัติศาสตร์จีน

ประเทศจีนโดยสังเขป แปลโดยกฤชวรรนธ์ โล่ห์วัชรินทร์

E-Book: ประเทศจีนโดยสังเขป (A Survey of China)

0

ประเทศจีนโดยสังเขป แปลโดยกฤชวรรนธ์ โล่ห์วัชรินทร์

ผมมีความสนใจใครู่เกี่ยวกับประเทศจีน, โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม, มาตั้งแต่เด็ก. แม้ว่าคุณวุฒิด้านการศึกษาตามระบบของผมจะไม่ได้เกี่ยวข้องกับประเทศจีนเลย, แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากแหล่งต่างๆ อยู่เสมอ. นอกจากนั้น, การทำงานในสถบันขงจื๊อ มหาวิทยาลัยขอนแก่นยังช่วยเพิ่มโอกาสให้ผมได้เรียนรู้มากขึ้นอีกด้วย. เมื่อต้นปี 2552, ความที่ได้รับมอบหมายให้บรรยายความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับประเทศจีนสำหรับคณะครูในเขตการศึกษาจังหวัดขอนแก่น, ผมจึงได้แปลและจัดทำหนังสือ “ประเทศจีนโดยสังเขป” ขึ้้นมาเพื่อใช้ประกอบการบรรยายในครั้งนั้น. หนังสือเล่มบางนี้นำเสนอแต่เพียงข้อมูลต่างๆ “โดยสังเขป” และเหมาะสำหรับผู้เริ่มสนใจศึกษาเกี่ยวกับประเทศจีนเท่านั้น. หากท่านเป็นหนึ่งในนั้น, ท่านสามารถดาวน์โหลด (more…)

สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นเกาจู่ (หลิวปัง)

แผนภูมิการสืบสันตติวงศ์ของจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่น

0

สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นเกาจู่ (หลิวปัง)

ราชวงศ์ฮั่นปกครองจีนอยู่ราว 422 ปี ระหว่างปี 202 ก่อน ค.ศ. จนถึงปี ค.ศ. 220 จำแนกเป็น 2 ช่วง ได้แก่ ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก กับราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ซึ่งเป็นการเรียกตามตำแหน่งที่ตั้งของเมืองหลวง รางวงศ์ฮั่นตะวันตกมีเมืองหลวงที่นครฉางอาน ปกครองแผ่นดินเป็นระยะเวลา 210 ปี ระหว่าง ปี 202 ก่อน ค.ศ. ถึง ค.ศ. 8 มีจักรพรรดิทั้งสิ้น 14 พระองค์ (นับรวมเยาวจักพรรดิสองพระองค์ในช่วงที่สมเด็จพระพันปีหลวงลฺหวี่ว่าราชการหลังม่าน) สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นเกาจู่ (หลิวปัง) เป็นต้นวงศ์ ส่วนรางวงศ์ฮั่นตะวันออกมีเมืองหลวงที่นครลั่วหยาง ปกครองแผ่นดินเป็นระยะเวลา196 ปี ระหว่าง ปี ค.ศ. 25-220 มีจักรพรรดิทั้งสิ้น 14 พระองค์ สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นกวงอู่ตี้ (หลิวซิ่ว) เป็นต้นวงศ์

สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นกวงอู่ตี้ (หลิวซิ่ว)

ช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันตกกับต้นราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เป็นยุคที่ขุนนางนามว่าหวังหมั่ง (王莽) ปราบดาภิเษกตนขึ้นเป็นจักรพรรดิและสถาปนาราชวงศ์ซิน (新朝) กินเวลาราว 15 ปี ระหว่าง ค.ศ. 9-23 เมื่อหวังหมั่งตาย เชื้อพระวงศ์ฮั่นนามว่าหลิวเสฺวียน (刘玄) ได้สถาปนาราชวงศ์ฮั่นขึ้นใหม่อีกครั้งในระหว่างปี ค.ศ. 23-25 ทั้งยังสถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิมีนามว่า สมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิฮั่นเกิงสื่อตี้ (汉更始帝) แต่ไม่อาจรวบรวมแผ่นดินได้สำเร็จ จนกระทั่งหลิวซิ่ว เชื้อพระวงศ์ฮั่นอีกสายหนึ่งสามารถปราบกบฏชาวนาและรวบรวมแผ่นดินได้ในปี ค.ศ. 25 ราชวงศ์ฮั่นจึงถือว่าได้รับการสถาปนาขึ้นอย่างเป็นทางการอีกครั้ง (more…)

ฉลองพระองค์ของสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิหมิงซื่อจง (เจียจิ้ง) ปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการ

ฉลองพระองค์: เสื้อคลุมมังกรและสัญลักษณ์แห่งองค์จักรพรรดิ (ปรับปรุงใหม่ ตอนที่ 2)

0

ฉลองพระองค์ของสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิหมิงซื่อจง (เจียจิ้ง) ปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการ

สัญลักษณ์ 12 ประการแห่งองค์จักรพรรดิ

แม้ว่าโดยทั่วไปผู้คนมักเรียกฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนว่า “เสื้อคลุมมังกร” อันเนื่องเพราะปรากฏภาพมังกรอยู่อย่างโดดเด่นและสง่างามที่สุดก็ตาม ทว่าฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนยังมีสัญลักษณ์อื่นซึ่งล้วนมีความหมายและ ความสำคัญไม่แพ้มังกรอีกมากมาย

สัญลักษณ์ 12 ประการ

ฉลองพระองค์ในพระราชพิธี หรือ “เหมี่ยนฝู” (冕服) ของกษัตริย์หรือจักรพรรดิจีนปรากฏลายปักอันเป็นสัญลักษณ์สำหรับจักรพรรดิ 12 ประการ (十二章紋) ซึ่งถือองค์ประกอบสำคัญทั้งสิ้นและแสดงนัยให้เห็นพลังอันยิ่งใหญ่ทั้งหลายในสากลจักรวาล ผู้ที่สวมเสื้อคลุมอันปรากฏสัญลักษณ์ 12 ประการนั้นจึงหมายถึง ผู้ทรงศักดิ์และสิทธิ์อันชอบธรรมในการปกครองผู้คนในใต้ หล้าโดยสัญลักษณ์เหล่านี้มีพัฒนาการมาจากฉลองพระองค์สำหรับพิธีบวงสรวงของ กษัตริย์สมัยราชวงศ์โจว ธรรมเนียมการปักสัญลักษณ์บนฉลองพระองค์แบบทางการของจักรพรรดิเด่นชัดขึ้นใน สมัยราชวงศ์ฮั่น และได้รับสืบทอดเรื่อยมาจนถึงราชวงศ์ชิง ในสมัยราชวงศ์ถังภาพมังกรในฉลองพระองค์ถูกเน้นและขยายใหญ่มากขึ้น พอในราชวงศ์หยวน จักรพรรดิชาวมองโกลได้ยกเลิกธรรมเนียมการสวมฉลองพระองค์ที่มีสัญลักษณ์ 12 ประการ จนในสมัยราชวงศ์หมิงธรรมเนียมนี้จึงได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้ง พอในต้นศตวรรษที่ 16 เสื้อคลุมปักรูปมังกรเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในหมู่ขุนนาง ซึ่งมักจะสั่งตัดเย็บกันเองเป็นการส่วนตัว ทั้งๆ ที่ในปี 1459 เคยมีกฎหมายห้ามให้บุคคลทั่วไปตัดเสื้อคลุมลักษณะดังกล่าวใช้เองก็ตาม (Garrett, 2007) จนในที่สุดเมื่อถึงสมัยราชวงศ์ชิง คำว่า “เสื้อคลุมมังกร” (龙袍) จึงใช้เรียกฉลองพระองค์ของจักรพรรดิอย่างเป็นทางการ ทั้งยังมีพระราชบัญญัติกำหนดรูปแบบเสื้อคลุมมังกรสำหรับพระญาติวงศ์และข้า ราชบริพาร โดยมีองค์ประกอบและจำนวนของสัญลักษณ์ต่างๆ ลดลั่นกันไปตามระดับฐานานุภาพ บุคคลอื่นที่มิใช้องค์จักรพรรดิจึงมีสิทธิ์สวมเสื้อคลุมมังกรอย่างเป็นทาง การนับแต่นั้น (more…)

แผนภูมิการสืบสันตติวงศ์จักรพรรดิราชวงศ์หยวน

แผนภูมิการสืบสันตติวงศ์จักรพรรดิราชวงศ์หยวน

0

แผนภูมิการสืบสันตติวงศ์จักรพรรดิราชวงศ์หยวน

Mr Henry Pu Yi Last Emperor Of China

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (จบ)

0

จากจักรพรรดิเป็นสามัญชน: อวสานโอรสสวรรค์

สมเด็จพระจักรพรรดิชิงเกาจง (เฉียนหลง)

เมื่อจักรพรรดิชิงเกาจงสละราชบัลลังก์ในปี 1795 ยุคทองคังเฉียนของก็ถือว่าสิ้นสุดลง ความถดถอยเริ่มปรากฏแก่ราชสำนักชิง ความมั่งคั่งรุ่งเรืองที่สั่งสมมาตั้งแต่รัชศกคังซีและยงเจิ้งถูกใช้หมดไปกับการทำสงคราม การบำรุงรักษากองทัพ การเสด็จประพาสเจียงหนาน การก่อสร้างพระราชวัง และการใช้ชีวิตหรูหราฟุ่มเฟือย มิหนำซ้ำการที่ชิงเกาจงไว้วางใจขุนนางใหญ่บางคนยังเปิดช่องให้เกิดการฉ้อราษฎร์บังหลวงด้วย สิ่งต่างๆ เหล่านี้บั่นทอนอำนาจและบารมีของจักรพรรดิ กัดกินรากฐานของจักรวรรดิไปทีละน้อย และกระตุ้นให้เกิดแรงต่อต้านและการลุกฮือของราษฎรทั้งใต้หล้าในระยะต่อมา (more…)

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิในราชวงศ์ฮั่น

ฉลองพระองค์: เสื้อคลุมมังกรและสัญลักษณ์แห่งองค์จักรพรรดิ (ปรับปรุงใหม่ ตอนที่ 1)

0

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิราชวงศ์ชิง

ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนไม่เพียงแต่มีความงดงามเท่านั้น หากแต่ภายใต้ลวดลายอันวิจิตรตระการตาด้วยฝีมือการถักทออันประณีตบรรจงนั้น ยังอุดมไปด้วยความอำนาจอันเข้มขลังยิ่งใหญ่ซึ่งสะท้อนผ่านสีสันและสัญลักษณ์ต่างๆ มากมาย ดังคำพังเพยโบราณที่ว่า “ขึ้นรัชกาลใหม่เมื่อสวมเสื้อคลุมมังกร” (Zhang, 2008) ซึ่งสะท้อนความสำคัญของฉลองพระองค์ได้เป็นอย่างดี บทนี้จะกล่าวถึงความหมายและความสำคัญที่แฝงอยู่ในสี สัญลักษณ์ และองค์ประกอบต่างๆ ของฉลองพระองค์ของจักรพรรดิจีนที่ถือเป็นธรรมเนียมสืบทอดมานานกว่าสองพันปี (more…)

สมเด็จพระพันปีหลวงฉือสี่

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 7)

0

สมเด็จพระพันปีหลวงฉือสี่

เมีย-แม่-ญาติ-ขันที ผู้มีบารมีนอกราชบัลลังก์

แม้ว่าโดยหลักการการปกครองและคติเรื่องอาณัติสวรรค์จะกำหนดว่าอำนาจการบริหารราชการแผ่นดินสูงสุดอยู่ที่องค์จักรพรรดิ แต่แท้จริงแล้วจักรพรรดิที่สามารถกุมอำนาจอธิปไตยไว้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดนั้นมีอยู่ไม่มากนัก นอกจากต้นตำรับอย่างฉินสื่อหวงแล้ว จักรพรรดิที่มีอำนาจและบารมีสูงส่งจนสามารถสร้างเอกภาพได้ตลอดรัชสมัยอาจได้แก่ ฮั่นอู่ตี้ สุยหยางตี้ ถังไท่จง หมิงไท่จู่ หมิงซื่อจู่ ชิงเซิ่งจู่ และชิงเกาจง เป็นต้น จักรพรรดิส่วนใหญ่ไม่ได้โชคดีเช่นนั้น เพราะต้องนั่งบนบัลลังก์ที่มีเงาของบุคคลอื่นทอดทับอยู่ หรือไม่ก็เป็นเพียงหุ่นเชิดให้ผู้อื่นชักใยอยู่เบื้องหลัง

เจ้าของเงาและคนเชิดหุ่นมิใช่คนอื่นคนไกล ล้วนแต่เป็นผู้ใกล้ชิดกับจักรพรรดิทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นพระญาติวงศ์อย่างพระอัครมเหสี หรือหวงโฮ่ว/ฮองเฮา (皇后) พระพันปีหลวง หรือหวงไท่โฮ่ว/ฮองไทเฮา (皇太后) และพระอัยยิกาเจ้า หรือไท่หวงไท่โฮ่ว/ไทฮองไทเฮา (太皇太后) หรือข้าราชบริพารคนสนิทอย่างบรรดาขันที เป็นต้น (more…)

จักรพรรดิฮั่นอู่ตี้มหาราช

จากหัวหน้าเผ่าถึงโอรสสวรรค์: ตำแหน่งและสถานะของจักรพรรดิจีน (ตอนที่ 6)

0

หลากสีสันจักรพรรดิจีน

จักรพรรดิฮั่นอู่ตี้มหาราช

ด้วยชุดคำอธิบายเรื่องอาณัติสวรรค์เดียวกันนี้ ทำให้ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองจีนมีลักษณะพิเศษ กล่าวคือ จักรพรรดิอาจเป็นผู้ใดก็ได้ในใต้หล้า อาจเป็นชายหรือหญิง อาจเป็นคนแก่ชราภาพหรือเด็กไร้เดียงสา อาจเป็นขุนนางใหญ่หรือลูกชาวนา หรือแม้กระทั่งที่ว่าอาจเป็นชาวต่างชาติเลยก็เป็นได้ ขอเพียงแต่มีคุณสมบัติคู่ควรแก่การรับอาณัติสวรรค์ และสิ่งที่น่าสนใจยิ่งก็คืออำนาจที่ได้รับตามอาณัติสวรรค์อาจแผ่รัศมีกว้างไกลหรือริบหรี่แสงอ่อนแรงก็เป็นได้ (more…)

Go to Top